De Zomerzegels van 1961

De vogels van Dirk van Gelder

 
     
 



 

 
 


Op 24 april 1961 werden de traditionele zomerzegels voor dat jaar uitgegeven (catalogus nvph-752/756).
 De afbeeldingen zijn van de typisch Nederlandse vogels Zilvermeeuw, Scholekster, Wulp, Kluut en Kievit.
De ontwerpen zijn van de Veerse tekenaar en graficus Dirk van Gelder (1907-1990).
Ik laat deze serie zien omdat er nogal wat commotie was geweest bij de voorbereidingen.
Ook gerelateerde onderwerpen komen aan bod.

 

 
  Zo was er een voorstel van Directeur-Generaal Bast om op de zegels de namen van de vogels te vermelden omdat men bij een vorige serie met Nederlandse bloemen nogal wat vragen had gehad van het publiek.  Maar van Gelder weigerde om die namen erbij te zetten ("is toch geen gezicht?") en ook drukkerij Enschedť was geen voorstander zodat het voorstel niet werd opgevolgd.
 
 
  Ik zet hier dan toch wel even die namen op een rijtje:

4 cent:    Zilvermeeuw, Larus argentatus
6 cent:    Scholekster, Haematopus ostralegus
8 cent:    Wulp, Numenius arquata
12 cent:  Kluut, Recurvirostra avocetta
30 cent:  Kievit, Vanellus vanellus.
 
 
     
 

Bij deze uitgifte hoorde ook een Eerste-Dag-Envelop (First-Day Cover, FDC). Er werden er zelfs 2 uitgegeven:
 

 
 



 

 
  Deze 'officiŽle' FDC is de E47 uitgegeven door de Nederlandse Vereniging van Postzegelhandelaren (NVPH).
 
 
 



 

 
 

Deze 'alternatieve' FDC werd uitgegeven door het 'Verbond van Postzegelhandelaren in Nederland' (die later overigens zou samengaan met de NVPH)
die op de dag van uitgifte een 'Nationale Philatelistenbeurs' hield in Hotel Krasnapolsky te Amsterdam.
Let ook even op het gebruik van 2 verschillende gelegenheidstempels voor dezelfde uitgifte, een uitzonderlijke medewerking van de PTT.
 

 
 
  Over het gebruik van deze serie en andere series uit dezelfde periode heb ik me ook altijd verbaasd.
Toendertijd waren postzegels normaal op een postkantoor te verkrijgen.
De ambtenaren aldaar moesten wel goed op de hoogte zijn van de geldende tarieven.
De zomerzegels van 1961 konden namelijk als volgt worden gebruikt:


4 cent:     drukwerk binnenland
6 cent:     drukwerk buitenland
8 cent:     briefkaart binnenland
12 cent:   brief binnenland plus BelgiŽ (!)
30 cent:   brief buitenland.
 
     
 

Een voorbeeld.
In mijn verzameling Poststukken komt de volgende luchtpostenvelop voor:
 

 
 



 

 
 
Deze brief is verzonden op 8 augustus 1961 vanuit 's Gravenhage naar Frankfurt am Main in Duitsland. De brief is gefrankeerd met de 6-cent Scholekster (nvph-753).
Om tot het buitenlandtarief (toen 30 cent) te komen zijn 2 postzegels van 12 cent (Koningin Juliana en profil, nvph-618) toegevoegd.
De drie postzegels zijn allemaal gestempeld met een gelegenheidsstempel van de Verzamelaars-tentoonstelling "CURIOSA" die van 4 t/m 13 augustus 1961 werd gehouden in de Houtrusthallen te Den Haag. In het stempel zijn de Houtrusthallen afgebeeld met erboven een vliegtuig (de Spin?).


(bron: www.catawiki.nl)

Deze internationale tentoonstelling staat ook vermeld op de suikerzakjes die tijdens het evenement in de cafetaria werden gebruikt.
 

 
 
  Het Comitť Zomerzegels deed er alles aan om de verkoop te stimuleren.
Dirk van Gelder werd ook gevraagd om Maximumkaarten te ontwerpen.
Het resultaat is hieronder afgebeeld.
De afbeeldingen op de hier getoonde kaarten zijn gebaseerd op voorstudies van de ontwerper.
Dirk van Gelder kreeg voor deze ontwerpen een extraatje van 500 gulden
naast zijn beloning van 4000 gulden voor het ontwerpen van de 5 zomerpostzegels.

 
 
 



 

 



 

 
 

 
 



 

 



 

 
 
  Slotopmerkingen  
 
  1.  Info uit Handboek Postwaarden Nederland, afleveringen C36 en C84
 
 
  2.  Hier wordt nog vermeld dat de totale verkoop van de zegels (frankeerwaarde plus toeslag) 1.019.016,56 gulden was.
Van dit bedrag werd 300.000 gulden verdeeld onder de vooraf bepaalde Culturele en Maatschappelijke organisaties.
 
 
  3.  Dirk van Gelder, geboren in Scheveningen/Den Haag, leefde achtereenvolgens in Scheveningen (1907-1938), Veere (1938-1963) en weer terug in Den Haag (1963-1990).
Hij volgde geen speciale opleidingen en was autodidact. In 1952 werd hij docent grafische vakken bij de Haagse Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten.
Naast de hier genoemde ontwerpen van de zomerzegels van 1961 was hij ook betrokken bij de Kinderzegels van 1940, de Zomerzegels van 1952, en ontwierp hij 2 emissies voor Nederlands Nieuw-Guinea (Leprazegels van 1956 en Kinderzorgzegels van 1957), alsook een zegel voor de Verenigde Naties van 1954.


Zegels van de Verenigde Naties (Food and Agricultural Organization)


Ook maakte hij 4x een ontwerp voor de door de TBC Vereniging uitgegeven sluitzegels (1952, 1953, 1955 en 1956). Zijn hechte verbondenheid met de TBC-bestrijding is duidelijk als men bedenkt dat Dirk van Gelder op 15-jarige leeftijd door TBC werd besmet en daarna langdurig in het Zwitserse Davos werd verpleegd.


Sluitzegels t.b.v TBC-bestrijding

 

 
 

Samenstelling: Toon Oomens (december 2012)

 
 
 

Naar Overzicht Artikelen