.    
 
.
 

Stari Most (Mostar)

 
.
  Een brug met een eeuwenoude geschiedenis, die een belangrijke bijdrage heeft geleverd tot de economische ontwikkeling van het voormalige JoegoslaviŽ en nog steeds een cruciale rol speelt in het aanzien van het nieuwe BosniŽ-Herzegovina is de Stari Most, de "oude brug", in Mostar.  
     
 
 
Stari Most ("oude Brug") is een brug over de rivier de Neretva, in Mostar, BosniŽ-Herzegovina.

De stad Mostar werd gesticht in de 13e eeuw, en functioneerde als het handelscentrum van de regio door de strategische ligging tussen de zee en het binnenland. De enige brug over de rivier de Neretva was in Mostar. Dit was een houten brug, die regelmatig de geest gaf en opnieuw moest worden aangelegd.

In de 16e eeuw gaf Sultan Sulejman de Grote opdracht tot de bouw van een stenen brug in Mostar. Het werk aan deze brug begon omstreeks 1557 onder leiding van de architect Mimar Hajrudin, en in 1566 (het laatste jaar van de heerschappij van Sulejman de Grote) werd het werk voltooid. In de loop der jaren werd de brug herhaaldelijk gerestaureerd en veranderd door opeenvolgende Ottomaanse heersers.

De brug, die na enige tijd de naam "Stari Most" ("Oude Brug") kreeg, had een enkele boog van 29 meter lang, die op een hoogte van 19 meter de rivier Neretva overspande. De stenen brug trok veel bedrijvigheid in de regio aan. De stad Mostar groeide na het gereedkomen in snel tempo en de markten werden uitgebreid.
 
 



 

 

Op beide oevers stond een toren. De toren op de oostelijke oever (de "Hercegusa") werd na 1878, toen het gebied deel uitmaakte van het Koningrijk-Keizerrijk Oostenrijk-Hongarije, gebruikt als munitie-opslagplaats. De toren op de westelijke oever (de "Halebinovka" of ook wel de "Celinova") was gedeeltelijk een gevangenis en gedeeltelijk een uitkijktoren. De functie van uitkijktoren was noodzakelijk om de stad en de brug te beschermen tegen aanvallen van Venetiaanse krijgers. De functie als gevangenis werd uitgebuit om goedkope werkkrachten in te kunnen zetten voor herstelwerkzaamheden aan de brug.
 
 


Stari Most vůůr de Oorlog in de Balkan (foto: National Geographic)

 

Tijdens de Oostenrijks-Hongaarse periode werd de brug intensief gerestaureerd en verbeterd. De toegangswegen tot de brug werden verhoogd, zodat de brug beter bereikt kon worden. Veel werkzaamheden die in die tijd werden uitgevoerd, zijn na de Tweede Wereldoorlog echter weer ongedaan gemaakt.
Gedurende de Tweede Wereldoorlog bestonden er plannen om de Stari Most te vernietigen. Dit plan is niet uitgevoerd, maar de brug liep tijdens de Tweede Wereldoorlog wel schade op.

In 1993 werd de brug verwoest tijdens de oorlog op de Balkan. In Mostar waren hevige gevechten uitgebroken tussen Kroaten en Moslims. Kroatische milities, die meenden dat de brug door Moslims werd gebruikt om troepen te bevoorraden, vernietigden de brug in november van dat jaar in een paar uur tijd.
Na de oorlog werd er een noodbrug aangelegd, die al snel weer functioneerde als spil van de stad Mostar. De stad was nu verdeeld in een Kroatisch deel en een Moslim deel. De brug was in geheel in het Moslim-gedeelte van de stad komen te liggen.
 
 


Mostar in 1996, een noodbrug is aangelegd over de rivier.

 


De herbouw van de stenen brug nam in 2001 een aanvang onder supervisie van UNESCO.
Op 23 juli 2004 werd de brug feestelijk heropend.
De brug vormt een symbolische verbintenis tussen de Kroaten en Moslims.
De renovatie heeft bijna 13 miljoen Euro gekost, waarvan het merendeel door de Europese Unie betaald is.
 

 


Tijdens de feestelijke opening van de nieuwe brug op 23 juli 2004 werden er weer duikwedstrijden gehouden.
Zie hier links op de foto.
Voor de oorlog was dit een jaarlijks terugkerend festijn.
 


Emir Balic, hierboven op een postzegel afgebeeld, was vele decennia lang de beroemste duiker in Mostar.
Bij de openingsplechtigheden was de nu 70-jarige als eregast aanwezig.
 
 

Toen hij er nog stond was de brug het symbool van het multiculturele BosniŽ: een brug tussen oost en west, tussen christendom en islam.
De verwoesting werd een van de symbolen van de oorlog in BosniŽ en van de etnische zuiveringen waarmee de oorlog gepaard ging.
Sinds de oorlog is Mostar een verdeelde stad: de moslims wonen aan de ene kant van de Neretva en de Kroaten aan de andere,
met ieder hun eigen scholen, televisiestations en voetbalclubs.
 


De nieuwe Stari Most in 2004

 
 
     
 
.