De Slag om Gallipoli

 
     
       
 


Troonopvolger Franz Ferdinand met zijn vrouw Sophie
op een postzegel van het Keizerlijke Oostenrijk en het
Koninklijke Hongarije (KuK),
uitgegeven op 28 juni 1917 in BosniŽ-Herzegovina.
 

Inleiding.

Op 28 juni 1914 werd in Serajevo in BosniŽ-Herzegovina de Oostenrijkse troonopvolger Franz Ferdinand vermoord.
De daaropvolgende Balkanoorlog, was de derde in een reeks.
De dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije trok ten strijde tegen ServiŽ.


Dit conflict escaleerde tot de eerste wereldoorlog. Aan de ene kant stonden de Hongaren en Oostenrijkers, maar ook de Duitsers, Tsjechen, Slowaken, Bulgaren en de Turken. De andere kant (de zogenaamde Geallieerden) werd gevormd door de legers van Engeland, Frankrijk, Italie, Servie en Rusland.

 
 
  Blokkade van Rusland.

De Russische vloot zat gevangen in de havens aan de Zwarte Zee.
De verbinding met de Middellandse Zee ging via de Bosporus (bij Constantinopel), de zee van Marmara en de Dardanellen (bij Gallipoli).
Deze uitweg werd echter geheel beheerst door de Turken.

De geallieerden wilden Rusland wel te hulp komen om de versperde weg naar de Middellandse Zee weer te openen.

 

 
       
  De Slag om Gallipoli.
In maart 1915 deden de Geallieerden een aanval op de Dardanellen.
Men wilde via een landing op het schiereiland Gallipoli de Turken terugdrijven naar de andere kant van het water van de Dardanellen of via Constantinopel terug naar Aziatisch Turkije.
Het zou hiermee ook de uitschakeling van Turkije betekenen.
Maar het ging anders.
Verschillende pogingen werden gedaan om de Turken te verdrijven. Zie op het kaartje hiernaast de pijlen vanuit westelijke richting. De tegenaanvallen van de Turken zijn weergegeven met de stippellijnen.


De aanval mislukte echter en tot januari 1916 lagen hier twee legers tegen over elkaar in loopgraven.
Beide partijen verloren ongeveer 250.000 man voordat de geallieerden besloten zich gewonnen te geven en hun soldaten te evacueren.


Een deel van het Turkse leger stond onder het bevel van Moestafa Kemal Pasja, later beter bekend als AtatŁrk (betekent zoiets als vader des vaderlands).

 
 
 
De ANZACīs.

Voor de aanval op Gallipoli werd door de Britten een beroep voor hulp gedaan aan een legertje van soldaten uit de Engelse kolonieŽn, de zogenaamde ANZACīs.  ANZAC staat voor Australian New Zealand Army Corps.

Deze troepen landden op 25 april 1915 aan de westkust van Gallipoli. (zie "Anzac Cove" op kaartje hierboven).
Totaal onbekend met het moeilijke terrein werd het voor de ANZACīs een regelrechte nederlaag.
Ze verloren ongeveer 10.000 manschappen van de ruim 23.000 soldaten.
 
 
 

 
  Nog jaarlijks wordt op 25 april in AustraliŽ en in Nieuw-Zeeland de landing van de  ANZAC's  herdacht.
Hierboven in het midden een postzegel van Nieuw-Zeeland uit 1965 met een tekening van de landingsplaats
en 2 zegels van AustraliŽ uit 1990 met fotomontages van oude en nieuwe oorlogsbeelden.

 

Hiernaast een postzegel van AustraliŽ, uitgegeven in 2006.

Afgebeeld is een poster van een Australische film met de titel "Gallipoli" uit 1981.

Deze film is gebaseerdop een verhaal van Peter Weir en vertelt over de wederwaardigheden van 2 jonge mannen die in 1915 naar Gallipoli worden gestuurd voor de oorlog. Deze film wil de zinloosheid van oorlog aantonen.

De hoofdrol wordt vertolkt door een nog jonge Mel Gibson


Postzegel van Nieuw-Zeeland, uitgegeven 2 april 2008,
met een oude foto van de landing van de Anzac in 1915.

 
 
 



 

 
 

Mohammed V

Mohammed VI

Mustafa Kemal

 
 
 
Bij het uitbreken van de eerste wereldoorlog regeerde Sultan Mehmed (of Mohammed) V.
Hij stierf in 1918 en werd opgevolgd door zijn neef Sultan Mehmed (of Mohammed) VI, die zou regeren van 1918 / 1922.

In 1923 werd de Republiek Turkije uitgeroepen, met als eerste president Moestafa Kemal (1881-1938). Deze ex-oorlogsheld was en is zo populair dat zijn portret op honderden Turkse postzegels is verschenen.   Tegenwoordig hangt in elk openbaar gebouw van Turkije ook nog steeds een statieportret van Kemal AtatŁrk.
 
 
 
 

 
 
Bovenstaande postzegel is uitgegeven in 1919 (Michel 663) ter gelegenheid van het 1-jarig regime van Sultan Mohammed VI.    De frankeerwaarde was 1 piaster.
De belettering is geheel in het Turks/Arabisch schrift. Bovenaan de halve maan met ster, nu ook nog in de vlag van Turkije.
De zegel is met opdruk, die werd aangebracht op de uitgifte van 1917/1918 (Michel 633). Het zegelbeeld toont een landkaart van het schiereiland Gallipoli en de zeestraat der Dardanellen. Rechts stond het portret van de toen heersende Mohammed V.
Op de hier getoonde postzegel is het portret van Mohammed V met Arabische motieven overdrukt, omdat hij al in 1918 was gestorven.
Tevens is een opschrift aangebracht waarin de jaartallen 1919 (in Romaanse cijfers) en 1335 (in Arabisch schrift en volgens de Arabische jaartelling) voorkomen.
 
 
 


 


Souvenir velletje van de Nieuw-Zealandse post uit 2008.


Souvenir velletje van de Australische Post uit 2015
 

        Op Google kan men veel artikelen vinden met uitgebreide informatie over de slag bij Gallipoli.

Terug naar Index Filavaria